ÜNLEMLER

Sevinç, korku, heyecan, acıma, şaşma, öfke gibi duyguları coşkulu bir şekilde anlatan veya hitap (seslenme) gibi durumları belirten kelimelere ünlem denir.
Bu kelimelerin yanında dilek, emir, tehdit gibi anlamlar taşıyan kelimeler, cümleler ve yansımalar da ünlem değeri kazanabilir.
 
Bu bakımdan ünlemler ikiye ayrılabilir:
 

  1. ASIL ÜNLEMLER

 
Asıl görevi ünlem olan kelimelerdir. Başka görevlerde kullanılamazlar. Seslenme veya duygu anlatırlar.
 
Seslenme Ünlemleri
 
Ey Türk Gençliği!                                   Hey! Biraz bakar mısın?
Bre melûn! Ne yaptın?                Hişt! Buraya gel!
Şşt! Sus bakayım!
 
Bunların yanında adlar ve özel adlar da seslenme ünlemi olarak kullanılabilir.
 
Anne! Hemşehrilerim! Tanrım! Mehmet!
 
Duygu Ünlemleri
 
Ee, yeter artık!               Aa! Bu da ne?                Ah, ne yaptım!
Eh! Fena değil.              Ay, elim!                                   itme ha!
Hah, şimdi oldu!            Hay Allah!                     Vah zavallı!
Vay sersem!                  Aman dikkat!                 Eyvah! Geç kaldım!
İmdat! Boğuluyorum!
 
 

  1. ÜNLEM DEĞERİ KAZANMIŞ KELİME ve SÖZLER

 
Anlamlı kelimelerin bazılarına vurgu ve tonlama yoluyla ünlem değeri kazandırılabilir. Bunlar da duygu ya da seslenme anlatır.
 
Komşular!
Babacığım!
Simitçi!
Çok ilginç!
Ne kadar güzel!
Çabuk eve git!
Ne olur yardım et!
Çık dışarı!
 
Yansıma kelimelerin hemen hemen tümü ünlem olarak kullanılabilir.
 
Şır!
Çat!
Güm!
Hav!
Miyav!
Tıs!
 
 
Örnek Soru :  ((1989-AL)
 
“Aman şu çiçeklerin güzelliğine bakın!” cümlesini ünlem cümlesi haline getiren kelime hangisidir?
 

  1. A) Aman B) Şu
  2. C) Güzelliğine D) Bakın

 
 
Çözüm:
 
Soru bize ünlem olan kelimeyi soruyor. Yani bir duyguyu (acıma, sevme, kızma gibi) anlatan kelimeyi soruyor.  Yukarıdaki cümlede şaşırmayla karışık beğenme duygusu vardır. Bunu da aman kelimesinden anlıyoruz. Cevap A’dır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir