Sözcük Türleri

3.    zarflar

Fiillerin ,fiilimsilerin, sıfatların,adlaşmış sıfatların ve görevce kendine benzeyen sözcüklerin anlamlarını zaman, yer, yön, durum, miktar ve soru yoluyla tamamlayan, sınırlayan ya da derecelendiren sözcüklere zarf denir.
 
Adam hızlı hızlı yürüyordu.(Fiil)
Çok çalışıp başarılı olacağım.(Fiilimsi)
Pek büyük bir evi var.(Sıfat)
Biz çok sık kavga ederiz.(Zarf)
 

3.1.   Görev ve anlam bakımından zarflar

3.1.1.     Zaman Zarfları

Fiilleri zaman bakımından belirten tamamlayan ya da sınırlayan zarflardır.
 
Bu yıl tatile gitmedik.
Akşam bunları konuşuruz.
Sabahları kahvaltı yapmaz.
Erken gel.
Buraları kışın soğuk olur.
Gelince görüşürüz.
 
*Ne zaman sorusunu fiile yönelttiğimizde aldığımız cevap zaman zarfıdır.
Olanları sonra anlatırım.Ne zaman? Sonra.
 
*Ne zaman sorusuna cevap vermezse isimdir.
Geceleri ders çalışırım. Ne zaman ? Geceleri
Geceleri çok sevirim.    Ne zaman ? Cevap yok.

3.1.2.     Yer-Yön Zarfları

Fiil ve fiilimsileri yer ve yön bakımından tamamlayan ya da belirten sözcüklerdir.
Konuşanlar dışarı çıksın.
Katılmak isteyenler ileri gelsin.
Yukarı çıkmak zor geliyor.
Sen geri dur.
 
*Yer-yön zarfları mutlaka yalın hâlde bulunurlar. Bu zarflar hâl eklerinden birini alırsa belirtili nesne ya da dolaylı tümleç olur yani isimleşir.
 
Yukarıyı sen temizle.
Geride durma yanımıza gel.

3.1.3.     Durum Zarfları

Fiil ve fiilimsilerin nasıl yapıldıklarını ne durumda olduklarını belirten zarflardır.
 
Örtüyü çok güzel yapmışsın.         (Nitelik)
Onunla mutlaka görüşmeliyiz. (Kesinlik)
Elbet eve döneceksin. (Kesinlik)
Oradan ayrılalı aşağı yukarı üç yıl oldu.(Yaklaşıklık)
Belki o da gelir.(İhtimâl)
Eğer çalışırsa başarır.(Şart)
Soğuktan titriyordu.(Sebep)
Bir daha onunla konuşmam.(yineleme)
 
“Nasıl sorusunu fiile yönelttiğimizde aldığımız cevap durum zarfıdır. Aynı soruya ismin verdiği cevap ise sıfat olur.

3.1.4.     Azlık-Çokluk (Miktar Zarfı)

Fiil ve fiilimsileri miktar yönünden belirten sıfat ve zarfları derecelendiren zarflardır.
 
Bugün çok çalıştım.
Epeyce konuşunca ikna oldu.
Oldukça güzel bir arabası var.
Bu olaya pek çok güldük.
 
Ne kadar sorusuna alınan cevap miktar zarfıdır. Daha sözcüğü zaman anlamı veriyorsa zaman zarfıdır.
    Daha gelmedi. Henüz gelmedi.

3.1.5.     Soru Zarfı

Fiil ya da fiilimsileri soru yoluyla belirten zarflardır.
 
Ne zaman geleceksin?
Bu soruyu nasıl çözdün?
Okula neden gelmedin?
Ne kadar alalım?

Ne, ne biçim, niçin, ne diye?

3.1.6.     Zarflarda Pekiştirme

Zarflarda pekiştirme iki yolla yapılır:

İkilemelerle

Tatlı tatlı güldü.

m, p, r, s sesleriyle

Çarçabuk evden ayrıldı.

3.2.   Yapı Bakımından zarflar

3.2.1.     Basit Zarf

Ek almamış yalın hâldeki zarflardır.
Yarın gelecek.
Olanları şimdi anlat.
Başarılı olmak için çok çalış.

3.2.2.     Türemiş Zarf

Yapım eki almış olan zarflardır.
Şair oldukça güzel konuştu.(ol+dukça)
Ansızın, onunla karşılaştım.(An+sızın)
Akşamleyin, birden karşıma çıktı.(akşam+leyin)

3.2.3.     Birleşik Zarf

En az iki sözcükten oluşan zarflardır.
Birden bire bayıldı.(Birden+bire)
Biran, bile onu yalnız bırakmadı.(Bir+an)
Bugün,  onunla görüşmeye gitti.(Bu+gün)

3.2.4.     Öbekleşmiş Zarflar

Hemen şimdi gelirim.
 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir