Sözcük Türleri

2.    zamirler

İsim olmadıkları hâlde ismin yerini tutan sözcüklerdir. Zamirler iki gruba ayrılır.

2.1.   Sözcük durumundaki zamirler

2.1.1.     Kişi Zamirleri

Kişi adlarının yerini tutan zamirlerdir.

Ben, Sen, O           Biz, Siz, Onlar

Kişi zamirleri çoğul eklerini ve hâl eklerini alırlar. Ben ve sen yönelme hâl ekini (-e, -a) alınca bana ve sana şekline dönüşür. Dönüşlülük zamiri olan “kendi” de şahıs zamiri sayılabilir.
    Ben yaptım.     Kendim yaptım.
Şahıs zamirleri isim tamlamalarında tamlayan olabilir.
    Bizim evimiz çok yakında.

2.1.2.     İşaret Zamirleri

İsimlerin yerini işaret yoluyla tutan zamirlerdir.
Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, öteki, beriki, bura, şura, ora, böyle, şöyle…
Bu çok güzel bir elbise.
Şunu yerine koy.
Öteki beni dövdü.
Bura en sevdiğim yerdir.
Böylesini ömrümde görmedim.
 
İşaret sıfatları isimden önce gelir ve ismi niteler. işaret zamirleri ise ismin yerini tutar.
O kitabı bana ver.         İşaret sıfatı.
Onu bana ver.                 İşaret zamiri
 
Sıfatlar isim çekim eki almazlar. Zamirler ise isimlerin aldığı bütün ekleri alırlar.
Ben-i, ban-a,ben-de, ben-den
 
O sözcüğü, bir ismi niteliyorsa işaret sıfatı, şahıs zamirinin yerini tutuyorsa şahıs zamiri, insan dışında bir varlığın yerini tutuyorsa işaret zamiri olur.
 
O film çok güzeldi.
Bütün bunları o anlattı.
Onu hediye olarak aldım.
 

2.1.3.     Belgisiz Zamirler

İsimlerin yerini belirli belirsiz tutan zamirlerdir.
Bazı, biri, çoğu, hepsi, kimi, birkaçı, herkes, öteberi, şey, falan..
Bazıları eyleme katılmadı.
Bunu herkes bilir.
Birkaçı sınavı kazanamadı.
Öteberi almak için çarşıya çıktım.
O çocuk deli falan değil.
Herşey  üst üste geldi.
 
Belgisiz zamirler isim tamlamalarının tamlayan ve tamlananı olabilirler.
Kimileri+nin düşünce+si
Çocuklar+ın birkaç

2.1.4.     Soru Zamirleri

İsimlerin yerini soru yoluyla tutan zamirlerdir.
Beni kim çağırdı?Ali çağırdı.
Camı hangisi kırdı?Şuradaki kırdı.
Siz nerede oturuyorsunuz?Erzurum’da.
Çocuklara neler aldın?Oyuncaklar aldım.
 
İsim ya da zamirlere cevap olarak verdiğimiz soru kelimeleri zamirdir.

2.2.   Ek durumundaki zamirler

2.2.1.     İlgi Zamiri

Tamlanan durumundaki ismin yerini tutan ve tamlayana bitişik yazılan –ki ekine denir.
Benim evim      benimki,
arabanın motoru             arabanınki
Sıfat yapan –ki ismin –de hâline gelir.
Köşe+de+ki ev

2.2.2.     İyelik Zamiri

Varlık adlarının sonuna gelerek kime ait olduklarını gösteren eklerdir.
Evim, evin, evi, evimiz, eviniz, evleri.
 
İyelik eki ,-i hâl ekiyle karıştırılmamalıdır. İyelik eki alan sözcük kimin sorusuna cevap verir.
Oyuncağı kırdı
Kimin oyuncağı? Cevap yok.(hâl eki)
Oyuncağı bozulmuş.
Kimin oyuncağı?Onun oyuncağı.(İyelik Eki)
Hem iyelik hem hâl eki bir arada kullanılmışsa ilki iyelik ikincisi hâl ekidir.
 Oyuncağ+ı+ kırdı.        Birincisi iyelik ikincisi hâl eki.
Oyuncağı bozulmuş.       İyelik eki
 
 
 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir