Sözcük Türleri

1.3.   Yapılarına göre isimler

1.3.1.     Basit İsimler

Yapım eki almamış, herhangibir sözcükle birleşmemiş isimlerdir.
Topu ağaca doğru attılar.

1.3.2.     Türemiş İsimler

İsim yada fiil köklerine yapım eki getirilerek oluşturulan isimlerdir.
Göz+lük, ye+miş, tuz+luk, bul+, diz+gi, görün+

1.3.3.   Birleşik İsimler

Biçim Yönünden

a)Yalın durumdaki iki ismin birleşmesiyle oluşur.
Demir-baş, tepe-göz
b)Sıfat Tamlaması Biçiminde
Yeşil-ırmak, boş-boğaz, Ak-deniz
c)Belirtisiz İsim Tamlaması Kuruluşunda
Deniz-altı, ateş-böceği, hanım-eli, arslan-ağzı, kuş-palazı, soy-adı
d)Bir İsimle Bir Fiilden yapılanlar
Gece-kondu, bilgi-sayar, uçak-savar, ateş-kes, imam-bayıldı
e)İki fiilden oluşanlar
Uyur-gezer, kaptı-kaçtı, dedi-kodu, biçer-döver, gel-git
f)Ses düşmesi yoluyla oluşanlar
Pazartesi, kahvaltı, sütlâç

Anlam Yönünden

a)Her iki sözcük de gerçek anlamını korur.
Toplum-bilim, kara-biber
b)İlk sözcük gerçek anlamını yitirir.
Atlı-karınca
c)Her iki sözcük de gençek anlamını yitirir.
Demir-baş, su-çiçeği, boş-boğaz

1.4.   İsimlerde küçültme

-cik,-cek,-ceğiz,-imsi, ekleriyle isimlere küçültme anlamı verir.
Anneciğimi pek çok özledim.(Sevgi)
Kedicik çok üşümüştü.(Acıma)
Karşıda bir tepecik vardı.(Küçültme)
Bir liracık versen ne olur!(Azımsama)
Yavrucak şaşkın şaşkın bakıyordu.(Acıma)
Büyücek bir binanın önünde durdu.(Küçültme)
Kadıncağız ne kadar çaresiz !(Acıma)
Yeşilimsi bir kazak aldım.(Benzerlik)
 
-cik eki bazen kalıcı isimler de yapar. Bunları küçültme olarak da değerlendiremeyiz.
Gelincik, bademcik, maymuncuk, beyincik

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir