|118 Görüntülenme|

ÜNLÜ TÜREMESİ

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Kimi sözcüklerin küçültülmesi, ya da pekiştirilmesi sırasında fazladan bir ünlü türeyebilir. Türkçe’de ünsüzle biten bir sözcük, yine ünsüzle başlayan bir ek aldığında araya “ı, i, u, ü” kaynaştırma ünlülerinden biri girebilir:

 

Örnek:

 

Azcık az-ı-cık,

darcık dar-a-cık,

sapsağlam sap-a-sağlam(her iki sözcükte kullanılır.),

bircik bir-i-cik,

gülcük gül-ü-cük,

öpcük öp-ü-cük,

gel-i-yor, koş-u-yor, al-ı-yor…

 

Uyarı: Sırsıklam sır-ıl-sıklam, çırçıplak çır-ıl-çıplak sözcüklerinde iki ses türemiştir.

 

Kelimenin orijinalinde bulunmadığı halde sözcüğe ek getirilince bazı sesler türer. Buna ses  türemesi denir.

 

I.ÜNLÜ TÜREMESİ:

Genç-cik>gencecik

Bir-cik>biricik

Az-cık>azcık

Dar-cık>daracık ve ünsüzle biten fiil köklerine şimdiki zaman eki –yor eki getirildiği zaman:

Yaz-ı-yor

Çiz-i-yor

Boz-u-yor

Çöz-ü-yor

Kas,sev,kov,döv,çal,kal,bas,çırp,kes,yel,ver,sor,toz,söv,gül,döv…

 

 

I.ÜNSÜZ TÜREMESİ:

Bir isimle bir yardımcı fiilin yan yana geldiği bazı kelimelerde ismin sonundaki ünsüz ikizleşir.

Af-etmek>affetmek

His-etmek>hissetmek

Zan-ımca>zannımca

Hal-etmek>halletmek

Red-etmek>reddetmek

Fiat>fiyat

Zaif>zayıf

Faide>fayda

Konservatuar>konservatuvar

Laboratuar>laboratuvar

Tual>tuval

Tualet>tuvalet

İstisnalar: Faiz , fuar , lâik , puan,kuaför

 

Not:”hane” sözüyle yapılan birleşik kelimelerde “ha” hecesi korunur.

Dershane, eczahane, hastahane, pastahane..

Not:Fransızca’dan dilimize geçmiş “sürpriz” kelimesinde söyleyişte de , yazılışta da “r” sesi korunur ; kelimenin “süpriz” diye söylenmesi yanlıştır.

”Çift , rast, serbest” kelimeleri yazılırken de “t” sesi korunur.

Yazar: İsmail Demir (465 Posts)

Matematik Öğretmeni


Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir