|142 Görüntülenme|

ÜNLÜ DARALMASI

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Düz-geniş (a, e) ünlülerinden sonra gelen “-yor” eki, bu ünlüleri daraltarak (ı, i, u, ü)ye dönüştürür: Gelme-yor gelmiyor, alma-yor almıyor, gözle-yor gözlüyor, topla-yor topluyor, oyna-yor oynuyor, söyle-yor söylüyor, de-yor diyor, ye-yor yiyor, kayna-yor kaynıyor…

 

Uyarı: Kaynaştırma ünsüzlerinden “y”, kendinden önceki (a, e) ünlülerini konuşmada daraltır; ama bu durum yazıda gösterilmez:

 

DOĞRU YAZIMI YANLIŞ YAZIMI
Gelmeyen gelmiyen
almayan almıyan
ağlayan ağlıyan
söyleyen söyliyen

 

Gözle-yor>gözlüyor                                           sakla-yor>saklıyor“-a,e” ünlüleriyle biten kelimelere şimdiki zaman eki olan “–yor” u veya “y” ünsüzüyle başlayan b ir eki getirdiğimizde bu ünlüler ses uyumuna göre “ı,i,u,ü”ye dönüşür . Bu ses olayına ünlü daralması denir.

Kana-yor>kanıyor                                              gizle-yor>gizliyor

Anla- , bekle-, gözle- , ayıkla- , sakla-,… örneklerinde ünlü daralması görülüyor.

Bunu benzer fiillerle karıştırmamak gerekiyor.

Sil-yor>siliyor

Al-yor>alıyor

Yansı-yor>yansıyor

Kelimelerinde ünlü daralması yoktur.

 

“y” sesinin daraltıcı özelliği   sadece “-yor “ ekinde görülmez , “-yor” ekinin olmadığı yerlerde  de “-y” nin daraltıcı özelliği vardır .

de-y-en > diyen

ye-y-ecek>yiyecek

de-y-erek>diyerek

ye-y-en>yiyen

ne-ye>niye

Bu iki- üç  kelime haricinde “-y” nin daraltıcılık özelliği söz konusu değildir.

“gelmiyecek” diye değil “gelmeyecek”  diye yazılır ; keza “anlıyacak” , “bekliyecek” , “söyliyecek” fiilleri de bu şekilleriyle yanlıştır.

Yazar: İsmail Demir (472 Posts)

Matematik Öğretmeni


Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir