|901 Görüntülenme|

CÜMLEDE ANLAM

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Bir duyguyu, düşünceyi, dileği ya da haberi tam olarak anlatan sözcük gurubuna cümle denir.

Yargı: Cümlede bildirilen duygu, düşünce, bilgi, haber, oluş yada hükümdür.

Cümlecik: Birden çok yargı bildiren cümlelerde yargılardan her birini içeren söz öbeğidir.

ANLAM BAKIMINDAN CÜMLELER
→Eş Veya Yakın Anlamlı Cümleler
Aynı düşünce yada yargıyı farklı sözcükler ve söz dizimiyle dile getiren cümlelerdir.

I. Gösterişli söyleyişi, gerçek şiire yakıştıramam.
II. Söz sanatlarının cafcafına yaslanan şairin yazdığı, bence şiir olmaktan uzaktır.
III. İyi şiir, sözü aleladelikten kurtarıp sanatlı hale getirmekle elde edilir.

1. I. Çocukların her isteğine karşı çıkmak ya da bun¬ları bütünüyle yerine getirmek, kimi sorunlar yaşanmasına yol açabilir. II. Çocuklara, güçlerini aşmayacak sorumluluklar yükleyerek onların kendilerine güvenmelerini sağlamak gerekir.
IIL Çocuklara kazandırılan davranışlar ileriki dönemlerde de varlığını korur.
IV. Yanlış yapacağı korkusuyla kendisine sürekli yardım edilen çocuklarda, çekingen, kendini kanıtlayamayan bir kişilik yapısı oluşur,
Yukarıdaki numaralı cümlelerin hangilerinde aynı düşünce farklı biçimlerde dile getirilmiştir? 2003
A) I. ve II. B) I. ve IIL C) II. ve III. D) II. ve IV. E) III. ve IV.

2. (l) Jules Verne’in serüven tutkusu, denizcilik, tarih, coğrafya gibi alanlardan aldığı öğelerle beslenerek yazdıklarının çekirdeğini oluşturur. (II) Sayısı iki yüze yaklaşan romanları çeşitli bilim dalları üzerine temellenmiştir. (III) Yazar bu bilim dallarına ilişkin bilgilerini, saatlerini geçirdiği kütüphanelerdeki binlerce kitaba borçludur. (IV) Hiçbir bilim dalında uzman olmadığı halde yaşadığı dönemdeki her türlü gelişmeyi ve de¬ğişmeyi yakından izler. (V) Böylece hem çağını çok iyi tanır hem de çağının getirdiği yenilikleri özümse¬yerek geleceğe yönelik öngörülerde bulunur.
Bu parçadaki numaralı cümlelerden hangileri anlamca birbirine en yakındır? 2003
A) I. ve II. B) l. ve IV. C) II. ve IV. D) III. ve V. E) IV. ve V.

→Birbirinin Anlamını İçeren Cümleler ( Kapsayan C.)
Aynı konuyu işleyen cümleler; sonuçta aynı yargıya ulaşılmasını sağlıyorsa yakın anlamlıdır. Bunlardan biri kapsam yönünden genişse öbürünün yargısını da içerir.

I. Yazarlar, eleştirmenlerden farklı olarak konularını edebiyat yapıtlarından değil de yaşamdan seçerler.
II. Eleştirmeni öteki yazarlardan ayıran en önemli nokta, eleştirmenin, konusunu yazından almasıdır.
III. Yazarla eleştirmenin alanları farklıdır.
IV. Eleştirinin konusu yaşam değil yapıttır. I ve II, 3 ve 4’ü

3. Yahya Kemal: “Şiir düşünceyi duygu haline getirin¬ceye kadar
yoğurmaktır.” der.
Ozanın, bu sözüyle anlatmak istediği düşünceyi içeren
cümle aşağıdakilerden hangisidir?
A) Şiirde düşüncenin payı duygudan daha fazladır.
B) Duygular, şiirle etkili bir biçimde anlatılır. C) Şiir, düşüncenin, duyguların özsuyunda eritilmesiyle oluşur. D) Şiir, duyguların toprağını besleyip zenginleştirir. E) Şiirin etki gücü içerdiği düşünceye bağlıdır. (2003)
→ Farklı Düşünceleri İşleyen Cümleler
Aynı konuyla ilgili cümlelerde farklı yargı ve düşünceler olabilir.

I. İlim Çin’de bile olsa gidip, alınız. II. Hayatta en gerçek yol gösterici bilimdir. III. Bilim, ümit ile olsaydı, dünyadaki bütün insanlar bilgin olurdu. IV. Bilim ahlaksız bir adamın elinde kötülük için çok güçlü bir silahtır. 4 farklı yargı

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ötekilerden farklı bir düşünce dile getirilmiştir? 2003
A) Üslup, insanın konuştuklarını ve yazdıklarını biçimlendiren kişisel bir öğedir. B) Bir sanatçının üslubu, o sanatçının kendisidir. C) Sanatçı, sözcükleri seçip yan yana getirirken onlara kendi damgasını vurur. D) Üslup, sanatçının kişiliğini yansıtan bir aynadır. E) Bir sanatçı, yarattığı yapıtın türüne güre üslup kullanır.

→ Birbiriyle Çelişen Cümleler
Yargıları birbiriyle bağdaşmayan, birbiriyle çelişen, birbirini çürüten cümlelerdir.
I. Aynı temayı işleyen ozanların, farklı şiirler yazmaları doğaldır.
II. Beşeri aşkı anlatan bütün şairlerin, aynı şeyleri söylemleri gerekmez.
III. Aynı konuyu ele aldıklarına göre, iki ozanın dizeleri arasındaki benzerlik olağan karşılanmalıdır.

5. Aşağıdaki özdeyişlerden hangisi anlamca ötekilere ters düşmektedir?
A) İnsan hiçbir yerde kendisinden iyi dost bulamaz.
B) Dost, rahatlık veren bir merhemdir.
C) Kuşun yuvası, örümceğin ağı; insanın dostları vardır.
D) Dostluk, iyi kimseler arasında çarçabuk kurulur, güçlükle yıkılır.
E) Vefalı dost, kişinin kalkanıdır.

6 a. “Türk resmi Alplerin ötesinde değil Torosların eteğinde aranmalıdır.”
Bu görüşte olan bir ressamın hangisini söylemesi beklenemez?
A) Önce Anadolu’yu tanımalı, orada mevsimlerin renk cümbüşüne katılmalısın.
B) Yerli renklerden, yerli motiflerden de evrensel boyutlara varılabilir.
C) Uzağa gitmeye ne gerek var; penceredeki menekşeye, bahçendeki salkım söğüde bak yeter.
D) Yaşadığın yerin pek önemi yok; canın neyi isterse, onu tuvaline almalısın.
E) Türk köyünü konu alan tabloları duvarımdan hiç eksik etmem.

→ Neden Sonuç Cümleleri
Bir eylemin hangi gerekçeyle veya hangi nedenden dolayı yapılmasıdır. Bunu bulmak için yükleme “NİÇİN” sorusu sorulur.
Soğuktan tir tir titriyordu.
Ayrıca iki yargının birbirine NEDEN-Sonuç ilişkisiyle bağlandığı cümleler olarak adlandırılır.
Bu dilekçe kabul edilmez, imzasız.
Gazete yazıları güncel konuları işlediğinde kısa ömürlüdür.
6 b. Aşağıdakilerin hangisinde yargının nedeni belirtilmemiştir?

A) Ülke toprakları yanlış kullanım yüzünden yok olup gitmektedir.
B) Ülkede tarımsal üretimi geliştirmeye yönelik çalışmalar yıldan yıla azalmaktadır.
C) Tarıma yeterince önem verilmediğinden bu ülke. pamuk, sebze, meyve üretiminde dünya sıralamasında gerilerde yer almaktadır.
D) Kimi ülkelerde, tarıma dayalı üretimin bilinçli bir biçimde yapılmaması, halk sağlığı bakımından tehlike oluşturmaktadır.
E) Çevre bilincinin yeterince gelişmemiş olması, hava ve su kirliliğine yol açmaktadır. 2003

→ Amaç Cümlesi
Yargılardan birinin, diğer yargının gerçekleştirilmesi ile ulaşılmak istenen gayeyi ifade etmesidir. NE AMAÇLA sorusu amaç – sonuç ilişkisini bulmamızı sağlar.

23 Nisan törenlerini izlemek üzere köyden yola çıktılar.
Değişik bir ses yakalayabilmek için yeni söyleyişlere yöneldi.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde amaç sonuç ilişkisi vardır
A) Beyaz ayının yavrularından biri annesini emmek için ayağa kalkıyor.
B) Arkadaki yavru yiyeceğin çoğunu, güçlü kardeşlerine kaptırdığı için zayıf kalmış.
C) Benim parmaklarımı donduran soğuk, anne ayı için pek sorun değil galiba.
D) Anne ayı, kıyıda gördüğü foklar için pek iyi şeyler düşünmüyor sanırım.
E) Avladığı fokun etinin yavruları için ayırdığı bölümünü kara gömecek.

NOT: Amaç-sonuç ilişkisi içeren cümlelerde neden- sonuç ilişkisi de sezilir; ancak tüm neden–sonuç cümlelerinde amaç–sonuç söz konusu değildir.
Güneşin zararlı etkilerinden korunmak için özel bir gözlük aldı.

→Koşul Cümlesi
Asıl yargının gerçekleşmesinin bir koşula bağlı olduğu cümlelerdir.

Akşama dönmek üzere gidebilirsin.
Hava bir parça serinlese de yola çıksak.
Sevgi olmayınca, gönül ne işe yarar?
Beni bekliyorsan, uyumamışsan, sevinçten kapında ölebilirim.

8. (I) Edebiyat dilinin eğretilemeli ve değişmeceli bir yapısı vardır. (II) Gazete dili ise günlük yaşamdan gelen doğal dildir. (III)Gazeteci bu doğal dili yakalamadıkça okuruna seslenemez. (IV) İletisini ona ulaştırıp amacına ulaşamaz. (V) Estetik kaygılarla dili doğallıktan çıkarmak, gazeteciyi, hedefinden uzaklaştırır.
Parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde koşula bağlılık vardır?
A) I B) II C) III D) IV E) V

→ Karşıtlık Bildiren Cümleler
Birbirine karşıt durumları veya yargıları birlikte veren cümlelerdir.

Adamın yüzündeki yumuşak ifade bizi görünce birdenbire sertleşti.
Sanatı yaşatan baskıdır, zorlamadır; öldüren ise özgürlüktür.

9. Hangisinde bir varlığa ait karşıt durumlar söz konusudur?
A) Önümüz, arkamız, dört yanımız ova
Dümdüz, uçsuz bucaksız bir ova
B) Tıkırdıyor trenin rayda tekerlekleri
Devrilerek geçiyor telgraf direkleri
C) Bugün ikinci günü yolculuğumun
Günler uzun, yollar uzun, sabır kısa
G) Durdu tren gecenin ortasında, indi köylüler
Gündüzki mahşer bitti, ıssızlaştı ortalık
E) Kımıldadı kalktı tren, yılan gibi aktı tren…
Ah bu tren, bu tren! Yaktı beni bu tren!

NOT: Bir düşünce olay ya da durumun olumlu ve olumsuz yanlarıyla verilmesi de Karşıt Durumları Dile Getiren Yargılar olarak adlandırılır.
Bu vakitte herkes yatıyor ama ben ayaktayım.
Herkes düğüne gitti fakat biz gitmedik

→Üstelik Anlamlı Pekiştirme Cümlesi
Bir yargının diğerini “üstelik, bundan başak, fazla olarak” anlamıyla pekiştirdiği cümledir.

İhaleyi kazandık, hatta bu hafta işe başladık.
Büyük kızı everdik, torunumuz bile oldu.

10. Aşağıdakilerin hangisinde “Kasabaya gittim, üstelik kaymakamlıktaki işi de hallettim.” Cümlesine altı çizili sözün kattığı anlam yoktur?
A) Anlamasına anladım da , pek aklıma yatmadı.
B) Evet, resmi yapmış; hem de ne resim.
C) Seçmelere katıldığı gibi finale de kaldı.
D) Yüzmeyi on günde öğrendi, hatta kardeşine de öğretti.
E) Şımardı da tepemize bile çıkıyor.

→ Açıklama Cümlesi
Yargılardan birinin diğerini anlamca açıkladığı cümlelerdir.
Kar yağdı, yol kapandı.
Adalet, kutup yıldızına benzer, her şey onun çevresinde döner.
Çocuk yine mızmızlanmaya başladı, anlaşılan oyun istiyor.

11. (I) Ceyhun Atuf Kansu’nun şiirlerine girişi Vecihi
Timuroğlu yazmış. (II) Timuroğlu, Kansu’nun şiirinin genel niteliklerini saptayıp, genel yargılar ortaya atmaktansa, onun şiir gelişimini, kitapları boyunca incelemiş. (III) Timuroğlu, ayrıca şairin yaşamı ile şiiri arasındaki paralelliğe dikkat çekiyor. (IV) Başka bir deyişle, yaşantısının onun şiirini nasıl etkilediğini vurgulamak istiyor. (V) Gerçekten de Kansu’da bu paralellik sarsılmaz bir sağlam bağlantıyı simgeler. (VI) Bunun için, kitabı okumak isteyen geç okurlara, önce şairin yaşamını araştırmalarını öneririm.
Yukarıdaki parçada numaralanmış cümlelerin hangisi kendinden önceki cümlenin açıklamasıdır?
A) II B) III C) IV D) V E) VI

Devamı için aşağıdan 2. sayfayı tıklayın…

Yazar: İsmail Demir (474 Posts)

Matematik Öğretmeni


Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir