|411 Görüntülenme|

CÜMLE ÇEŞİTLERİ

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

1.Yüklemlerine Göre Cümle Çeşitleri :

→Yüklemin yapısına göre belirlenir.

→Yüklemin bütünüyle ve cümlenin ifadesiyle ilişkili parçalanamayan en küçük biriminin cinsine göre adlandırılır. ( Yüklemin köküne göre )

 

A.İsim Cümlesi : Cümlede bildirilen oluşun, yüklemin, köküne göre cümlelerdir. Eğer yüklemin bütünüyle ilişkili parçalanamayan en küçük birimine yani köküne  -mek, -mak mastar eklerinden biri getirilemiyorsa yüklem isim soyludur. İsim soylu yükleme sahip cümleler de İsim Cümlesi olarak adlandırılır.

Çocuğun yüzü kıpkırmızıydı.

“Kıpkırmızıydı” yüklemi çekimli bir yüklemdir ancak “kıpkırmızı” köküne –mek, -mak mastar eklerinden biri getirilemediğinden isim soylu kelimedir. O halde cümle isim cümlesidir.

Tok ağırlaması güçtür.

“güçtür” yükleminin kökü “güç”, -mek, -mak mastar eki eklemeye çalıştığımızda kök kabul etmez; güç-mek, güç-mak. O halde “güç” (zor anlamında) kelimesi isim soyludur. Cümle de isim cümlesidir.

Aslan yatağından bellidir.

“bellidir” yüklem midir?yüklemin kökü nedir?Köke –mek, -mak mastar eklerinden biri eklenebiliyor mu?

Cümlenin çeşidi nedir?

NOT: İsim cümleleri “yok, değil, siz” kelimeleri ile olumsuzlaştırılır.

 

B.Fiil Cümlesi : Cümlenin bildirdiği işi, hareketi, yargıyı, belirten yüklemin, bütünüyle ilişkili parçalanamayan en küçük birimine, köküne, -mek, -mak mastar eklerinden biri eklenebiliyorsa yüklem fiil soylu, cümle de fiil cümlesidir.

Yakışır mı senin gibi delikanlıya?

Soru cümlesinde yüklem “yakışır”dır. Yüklemin bütün ile ilişkili parçalanamayan en küçük birimi, kökü, “yakış”tır “yakış” köküne mastar eklerinden biri eklendiğinde kökün fiil olduğu görülür “yakış-mak”. O halde cümle fiil cümlesidir.

Yarın yazılı olacaksınız.

Yüklem nedir? Yüklemin kökü (bütünüyle ilişkili, parçalanamayan en küçük birimi) nedir? Köke mastar eklerinden hangisi eklenebilir? Yüklem fiil mi, isim midir? Cümlenin çeşidi nedir?

Not: Cümle çeşidini tayin ederken yukarıdaki soruları kendinize sormayı unutmayınız.

 

Aşağıdaki Cümleleri Yüklemlerine Göre İnceleyiniz.

Ağaçların yaprakları dökülüyor.

Bugün hava güzel.

Türkçe’yi artık daha iyi anlıyorum.

Dün çok üzgündüm.

Yazın çok çirkin.

Boşlukları Uygun Doldurunuz.

Çocuğun yüzü……………………………(isim cümlesi )

Aslan yatağından…………………………(fiil cümlesi )

Tok ağırlaması……………………………(isim cümlesi)

Uslu haberi usludan…………………(fiil cümlesi)

Altın eşik, gümüş eşiğe……………………(isim cümlesi)

Tanımlardaki Boşlukları Doldurunuz.

Cümlede yükleme -mek, -mak mastar eklerinden biri eklenebiliyorsa cümle ………cümlesidir.

Cümlede yükleme –mek, -mak eklerinden (mastar) biri getirilemiyorsa cümle………..cümlesidir.

 

Metindeki Cümleleri Yüklemlerine Göre İnceleyiniz.

Bugün hava güzel. Ağaçlar çiçeklendi. Kuşlar ötüşüyor. Ders çalışmak çok zor. Biliyorum. Ama senin gibi delikanlıya bunlar yakışır mı? Hem bu havalar seni soğutmasın derslerden. Sen zararlı olursun. Senin de gezmek, dolaşmak hakkın ama önce ders çalışmalısın. Başarmalısın ki gezesin.

Son sayfada konu ile ilgili sorular ve cevapları bulunmaktadır. 

Devamı için 2. sayfa:

Yazar: İsmail Demir (465 Posts)

Matematik Öğretmeni


Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir