|147 Görüntülenme|

BÜYÜK HARFLERİN KULLANILDIĞI YERLER

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Cümle büyük harfle başlar. Cümlenin sonuna nokta konulur ve yeni cümleye yine büyük harfle başlanır.

Sokakta gürültü arttı. Uzaktan bir ses geliyordu. Sanki yer yerinden oynuyordu.

NOT: Rakamla başlayan cümlelerde rakamdan sonra gelen kelime büyük harfle başlamaz.

1996 yılında okulu bitirdim.                  11.09.2000 tarihinde okul açıldı.

 

Cümle içinde başkasından aktarılan ve tırnak içine alınan cümleler büyük harfle başlar.

Atatürk, gençliğe seslenirken “Ey Türk istikbalinin evlâdı ! İşte, bu ahval ve şerait içinde dahi, vazifen; Türk istiklâl ve Cumhuriyetini kurtarmaktır! Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda mevcuttur.” diyor.

NOT: Tırnak içinde aktarılan söz, tam bir cümle değilse veya cümlenin baş tarafı alınmamışsa büyük harfle başlamaz.

NOT: İki çizgi arasındaki açıklama cümleleri de büyük harfle başlamaz.

Bir zamanlar – bu zamanlar çok eski değildir – Türkiye büyük sıkıntılar içindeydi.

Yorulsa da- emin ol- bu maçı kazanır.

 

İki noktadan sonra gelen cümleler büyük harfle başlar.

Orhon Kitabesi’nde, Türk hakanı şöyle diyor : Türk Tanrısı, Türk milleti yok olmasın diye atalarımı gönderdi. Ben hakan olunca gündüz oturmadım, gece uyumadım.

Atatürk diyor ki: “Türk, öğün, çalış, güven!”

NOT: İki noktadan sonra cümle niteliğinde olmayan örnekler sıralanırsa bu örnekler büyük harfle başlamaz.

Bazı kelimelerde –sız eki kalıplaşmıştır : densiz, hırsız, öksüz…

Şiirin biçim özellikleri : kafiye, kafiye şeması, redif…     Kış meyveleri: portakal, mandalina…

 

Örneklerle başlayan cümleler büyük harfle başlar.

“Araba, banka, bütçe, fındık, devlet, menekşe, şemsiye” gibi yüzlerce kelime, kökenleri yabancı olmakla birlikte artık dilimizin malı olmuştur.

“Limon, greyfurt, portakal, mandalina” grip için faydalı meyvelerdir.

Mısralar (dizeler) büyük harfle başlar.

Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik,

Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik.

 

Belirli bir tarih bildiren ay ve gün isimleri büyük harfle başlar.

İstanbul 29 Mayıs 1453 Salı günü fethedilmiştir.                        23 Nisan 1920 tarihinde TBMM açıldı.

1919 senesi Mayısının 19’uncu günü Atatürk Samsun’a çıktı.   Toplantı 28 Ekim Salı günü yapılacak.

NOT: Belirli bir tarihi belirtmeyen ay ve gün adları küçük harfle başlar.

Okullar genellikle eylül ayının ikinci haftasında açılır.     Eğitici kol toplantıları perşembe günleri yapılır.

 

Levhalar ve açıklama yazıları büyük harfle başlar.

Giriş             Çıkış               Başkan               Doktor          Müracaat            Danışma

NOT: Levhadaki yazı birkaç kelimeden oluştuğu zaman ilk kelime büyük harfle başlar.

Otobüs durağı        Şehirler arası telefon

NOT: Levhaların ilk kelimesi rakamla yazılmış bir sayı adı ise sonraki kelime küçük harfle başlar.

  1. kat IV. sınıf 2.blok

 

Özel adlar (isimler) büyük harfle başlar.

 

Kişi adlarıyla soyadları büyük harfle başlar.

 

Kişi adlarından önce ve sonra gelen saygı sözleri, unvanlar ve meslek adları büyük harfle başlar.

Toplantıya Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet SEZER  de katıldı.                 Onu Doktor Ahmet tedavi etti.

Mustafa Efendi biraz sonra gelecek.                              Kıbrıs’ta Yüzbaşı Cengiz TOPEL şehit olmuştu.

Bugünümüzü Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK’e borçluyuz.                     Zeynep Hanım iyi bir insandır.

Kürsüye Sayın Prof. Dr. Ahmet EREN’i davet ediyorum.           Sizi, Bay Ahmet ALTIN ile tanıştırayım.

Enver Paşa savaşa girmemizde etkili olmuştur.                         Yanında Öğretmen Hakan da vardı.

Nasrettin Hocanın bir fıkrasını anlattı.                                        Karşısından Hoca Nasrettin geldi.

 

 

NOT: Tarihî kişilerin adlarından önce gelen unvan ve lâkaplar büyük harfle başlar. Takma adlar büyük harfle başlar.

Padişah şairlerimizin, Avnî (Fatih Sultan Mehmet), Muhibbî (Kanunî Sultan Süleyman) güzel şiirleri vardır.

Tarihte Genç Osman, Nişancı Mehmet, Deli İbrahim, Aslan Yürekli Richard, Demirbaş Şarl gibi isimlerin önemli yerleri var.

 

NOT: Akrabalık bildiren kelimeler büyük harfle başlamaz. Ancak akrabalık bildiren kelimeler başa gelirse lâkap yerine geçtiği için büyük harfle başlar.

Bu akşam Ayşe teyzenin yanına gideceğim.                    Bana Ahmet amca yardım etti.

Evimizde Ayşe nine de kalıyor.                                         Erzurum’a Nene Hatun’un heykeli dikilmiştir.

Filmde Dayı Kemal rolünde oynayacakmış.                     Siz Baba Ali’yi bilir misiniz?

 

Resmi yazılarda saygı bildiren sözlerden sonra gelen ve makam, mevki, unvan bildiren kelimeler büyük harfle başlar.

Sayın Bakan,               Sayın Vali,              Sayın Profesör,          Sayın Müdür,           Sayın Başkan,

NOT: Mektuplarda ve yazışmalarda hitapların ilk kelimesi büyük harfle başlar.

Sevgili kardeşim,         Aziz dostum,            Değerli arkadaşım,

 

Hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle başlar.

Sobanın başında Minnoş  uyuyordu.        Çoban Sarıkız’ı otlatıyordu.

Bahçede Karabaş havlıyor.               Hz. Ali’nin atının adı Düldül’müş.

 

Millet, boy, oymak adları büyük harfle başlar.

Türk’üm, doğruyum, çalışkanım.           Biz Oğuz boyundanız.          Türk’üz, Atatürkçüyüz.

Türk, Arap, Rus ve Acem milletlerinin tarihi eski çağlara kadar uzanır.

 

Dil ve lehçe isimleri büyük harfle başlar.

Türkçe, Moğolca ve Mançuca aynı dil ailesindendir. En çok konuşulan dillerin başında İngilizce gelir.

Dilimizin lehçeleri Yakutça, Çuvaşça ve Halaççadır.         Kolay bir şekilde Azerice öğrenebiliriz.

 

Devlet adları büyük harfle başlar.

Devletimiz, Azerbaycan Cumhuriyeti ile petrol antlaşması yaptı.

Akdeniz’de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti stratejik öneme sahip bir ülkedir.

Türkiye, Yunanistan ve Amerika NATO müttefiki ülkelerdir.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ni bölmek isteyenlere karşı her zaman uyanık olmalıyız.

 

Din ve mezhep adları ile bunların mensuplarını anlatan sözler büyük harfle başlar.

Bu topraklar üzerinde Müslümanlar ve Hristiyanlar yıllarca barış içinde yaşamışlardır.

İslâm dinine göre Hanefîlik büyük bir mezheplerden biridir.

Avrupa’da yıllarca Katolik ve Ortodoks Hristiyanlar arasında savaşlar olmuştur.

İslam’a inan kişiye Müslüman denir.             Museviliğin diğer adı Yahudiliktir.

 

Din ve mitoloji kavramlarını karşılayan özel adlar büyük harfle başlar.

Ellerini havaya kaldırarak, Tanrı’ya dua etti.           Ey Allah’ım sen bana sabır ver, diyerek gitti.

Yunan mitolojisinde Zeus çok önemlidir.                 Müslümanlar Kâbe’ye doğru namaz kılarlar.

NOT: Tanrı kelimesi özel ad olarak kullanılmadığı zaman küçük harfle başlar.

Eski Yunan tanrıları için tapınaklar yapılmış.

Çok tanrılı dinlerde her birey ayrı bir tanrıya inanırmış, Sümerlerde ise her şehrin bir tanrısı varmış.

NOT: Bazı dinî kavramların küçük harfle başlaması gelenekleşmiştir.

Müslümanlar için cennet, cehennem ve sırat köprüsü kavramları önemlidir.

 

Gezegen ve yıldız adları büyük harfle başlar.

Bilim adamları Mars’ta su olabileceği ihtimalini araştırıyor.  Bize en yakın gezegenlerden biri Venüs’tür.

Eskiden Halley yıldızının gezegen olduğuna inanılırdı.

NOT: Dünya, güne ve ay kelimeleri coğrafya ve gök bilimi ile ilgili yayınlarda terim olarak kullanıldığı zaman büyük harfle başlar, diğer kullanımlarda küçük harfle başlar.

Herkes bilir ki Ay, Dünya’nın uydusudur.           Ay, Dünya ve Güneş aynı sistem içindedirler.

Dünya, Güneş’in etrafında döner.                     Bugün dünya kadar işim var.

Seni dünyalar kadar seviyorum.                        Bu haber onun için sanki dünyanın sonuydu.

 

Yer adları (kıt’a, ülke, bölge, il, ilçe, köy, semt, cadde, sokak vb.) büyük harfle başlar.

Ülkemizin Asya ve Avrupa’da toprakları var.    Dün oynanan Türkiye ve Almanya maçı berabere bitmiş.

Dağlar Doğu Anadolu’da çok fazladır.              Her zaman Yakın Doğu’yu gezmek istemişimdir.

NOT: Yer adlarında ilk isimden sonra gelen “deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb.” tür bildiren ikinci isimler küçük harfle başlar. Ancak, ikinci isim özel isme dahil ise ve ikisi birden kastedilen kavramı karşılıyorsa, ikinci isim de büyük harfle başlar.

Burası Aral gölüdür.  Yanındaki Erciyes dağıdır.                 Savaş Tuna nehri kıyılarında olmuş.

Haritada Alp dağlarını ve Altay dağlarını gösterir misin?          Erciyes dağı Kayseri’dedir.

Ülke güvenliğinde Çanakkale Boğazı’nın ve İstanbul Boğazı’nın önemi büyüktür.

Başlıca ovalarımız, Haymana Ovası, Muş Ovası ve Konya Ovası’dır.    (Bu örneklerde ikinci isim kullanılmadığı takdirde söz konusu yer anlaşılmaz. Meselâ Çanakkale Boğazı sadece Çanakkale kelimesiyle anlatılmaz; sadece Çanakkale dendiği zaman Çanakkale şehri anlaşılır. Bu gibi (Van-Van Gölü, Ağrı-Ağrı Dağı, Beyşehir-Beyşehir Gölü, Tuz-Tuz Gölü, Anadolu-Anadolu Kavağı, GülekGülek Geçidi) anlam karışıklığı olabilecek kelimelerin ikinci isimleri büyük harfle yazılır.

 

NOT: Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen “mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak” kelimeleri büyük harfle başlar.

Ben Atatürk Bulvarı’nda oturuyorum.                   Buradan İnkılâp Sokağı’na gidilir.

Karaköy Meydanı’nda gösteri yapılacakmış.       Size İsmet Paşa Caddesi’ni gezdireyim.

 

Saray, köşk, han, kale, köprü, anıt vb. yapı adlarının bütün kelimeleri büyük harfle başlar.

Tarihî eserlerimizden Alanya Kalesi, Aspendos Tiyatrosu, Topkapı Sarayı, Horozlu Han en güzelleridir.

İstanbul Boğazı Beyazıt Kulesi’nden seyredilince daha da güzel görünüyor.

Belediye, Galata Köprüsü’nü bakıma almıştı.         İlk yazılı belgelerimizden birisi Bilge Kağan Anıtı’dır.

 

Kurum, kuruluş ve kurul adları büyük harfle başlar.

Bu kılavuz Türk Dil Kurumu tarafından hazırlandı.   Türkiye Büyük Millet Meclisinin çalışmaları başladı.

Bu yıl, Devlet Malzeme Ofisi yardımda bulunacak mı?       Bu kitabı ancak Millî Kütüphanede buluruz.

Kanuna son şekli Bakanlar Kurulunda verilecekmiş.           Ben Fen-Edebiyat Fakültesinde okuyorum.

Yukarıkocayatak İlköğretim Okulu başarılı bir okuldur.        Bu konuda Yeşilay Derneğine başvurmalı.

Emek İnşaat depreme dayanıklı evler yapar.                       Atatürk Orman Çiftliği örnek bir kurumdur.

NOT: Kurum, merkez, bakanlık, üniversite, fakülte, bölüm vb. kuruluş bildiren kelimeler, belli bir kurum kastedildiği zaman büyük harfle başlar.

Bu yıl Meclis, yeni döneme erken başlayacaktır.      Son aylarda Kurum, imlâ konusunda çalışıyor.

Bu kararı Bakanlığımız aldı.               Çiftçiye Ofis yardım edecektir.

 

Kitap, dergi, gazete, tablo, heykel isimleri büyük harfle başlar.

Atatürk’ün Nutuk adlı eseri yakın tarihimize ışık tutmaktadır.

Tarık Buğra’nın Küçük Ağa’sı, başarılı bir dizi film haline getirildi.

Öğretmenler Tebliğler Dergisi’ni okumakla yükümlüdürler.

Paha biçilmez eserlerin başında Mona Lisa gelir.       Şehrin ortasında Düşünen Adam heykeli var.

NOT: Özel ada dahil olmayan gazete, dergi, tablo vb. sözler büyük harfle başlamaz.

Hürriyet gazetesi yayın yönetmeni değişmiş.   Türk Dili dergisi kaliteli bir dergidir.

Buraya Halı Dokuyan Kızlar tablosunu şuraya asmalıyız.

NOT: Kitap adlarında ve başlıklarda, arada ve sonda bulunan “ve, ile, ya, veya, yahut, ki, da, de” sözleri ile “mı, mi, mu, mü” soru eki küçük harfle yazılır.

Dostoyevski’nin  “Suç ve Ceza” romanını çok severim.             Fuzulî, “Leyla ve Mecnun”u yazmıştır.

Ruşen Eşref’in “Diyorlar ki” eseri röportaj türüne güzel bir örnektir.

Türkçe dersinde “Esir Aslan” isimli metni işleyeceğiz.

 

Kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge, genelge, adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.

Millî Eğitim Bakanlığı yeni bir yönetmelik, Norm Kadro Yönetmeliği, yayınladı.

Meclis, Medenî Kanun üzerinde çalışıyor.

 

Millî ve dinî bayramların adları büyük harfle başlar.

Cumhuriyet Bayramı’nız kutlu olsun.          Kurban Bayramı’nız kutlu olsun.

23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı tüm yurtta coşkuyla kutlandı.

Bu yıl Nevruz Bayramı  coşkuyla kutlanacak.

Bütün okullar 19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı’nı kutlamaya hazırlanıyor.

 

NOT: Bayram niteliği kazanmış günlerin adları da büyük harfle başlar.

Bakanımız Öğretmenler Günü dolayısıyla kutlama mesajı yayınladı.

Hepimiz Anneler Günü’nde annelerimize çiçekler vermeliyiz.

NOT: Kurultay (kongre), bilgi şöleni (sempozyum), açık oturum (panel) vb. toplantıları bildiren özel adlarda her kelime büyük harfle başlar.

Uluslar Arası Türk Dili Kurultayı Antalya’da yapılacak.   Manas Bilgi Şöleni büyük bir katılımla başladı.

Ankara’da Türk Gramerinin Sorunları Toplantısı yapıldı.

NOT: Genel nitelikteki günlerin, haftaların, mevsimlerin, kurultay, bilgi şöleni vb. toplantıların adları küçük harfle başlar.

Öğrencileri kitap haftası dolayısıyla kütüphanelere götüreceğiz.

Her yıl tiyatro gününde, Devlet Tiyatroları ücretsiz oyun sahneler.

Bu yıl dil kurultayı beklenen ilgiyi görecek mi?

 

Özel adlardan türetilen bütün kelimeler büyük harfle başlar.

Anatalyalıyım.             Atatürk, Türklüğü yüceltmiştir.     Türk’üz, Atatürkçüyüz, özgürüz yerden göğe.

Türkleşmek mi Avrupalılaşmak mı?                 En güzel dil Türkçedir.

NOT: Özel ad kendi anlamı dışında yeni bir anlam kazanmışsa büyük harfle başlamaz.

Bu arada donkişotluk yapmanın gereği yok.      O, allahlık bir insandır.

Bu makamı, hicaz makamını, çok severim.

NOT: Müzikte kullanılan makam ve tür adları da büyük harfle başlamaz.

acemaşiran, acembuselik, türkü, bayatı, acem….

 

Yer ve millet adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde özel adlar büyük harfle başlar.

Bütün dünya Antep fıstığının önemini anlamaya başladı.     Yarışmada Van kedisi birinci seçildi.

Arabayı İngiliz anahtarıyla tamir ettim.          Üzerinde mavi bir Frenk gömleği vardı.

Sen bir de Maraş dondurması yesene.          Bunlar Vaşington portakalına benziyor.

 

Tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar.

Bu millet Kurtuluş Savaşı’nı büyük fedakârlıklarla kazanmıştır.

Fatih Sultan Mehmet, Yükselme Devri padişahlarındandır.

Biz Millî Mücadele yıllarını çok iyi bilmeliyiz.         Ömer Seyfettin, Millî Edebiyat Dönemi yazarımızdır.

Yazar: İsmail Demir (474 Posts)

Matematik Öğretmeni


Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir